Satranç 365

Bu sene 10.su 23-30 Haziran 2024 tarihleri arasında düzenlenen Çeşme Açık son buldu. Çeşme Belediyesi’nin organize ettiği ve Türkiye’nin önemli turnuvalarından biri konumuna gelen satranç festivali hem katılımcı sayısı hem de düzenlendiği tarihi mekân bakımından yoğun ilgi görüyor. Turnuva rating kriterlerine göre dört farklı kategoriye ayrıldı. Buna göre, 2000 ve üzeri rating’e sahip oyuncular A; 2000-1700 rating arasındaki oyuncular B; 1700-1400 arası oyuncular C ve 1400’den düşük oyuncular D kategorisinde yarıştılar. Toplamda yaklaşık 770 kişinin kaydolduğu turnuvalar Çeşme’nin kalbinde iki farklı mekânda oynandı. Bunlardan birisi 1832 yılında yapılan Ayios Haralambos Kilisesi’ydi. Aziz Haralmbos adına inşa edilmiş bu kilise Çeşme’nin önemli kültürel miraslarından biridir. Böyle tarihi bir atmosferde oynamak oyuncular için ek bir motivasyon olsa gerektir. Toplamda 600.000 ödüle sahip turnuvaların her biri büyük heyecana sahne oldu.

A Kategorisinde 7 puanlı üç isimden averaj farkıyla birinciliği kazanan Satranç365 Eğitmenlerinden IM Alparslan Işık olurken ikinci GM Vladislav Kovalev ve üçüncü ise yine Satranç365 eğitmenlerinden GM Vugar Rasulov oldu! 75 kişinin katıldığı ve 9 turun oynandığı A Kategorisinde birinciliği paylaşanların birbirleriyle hiç oynamaması bir yandan eşlendirmelerdeki talihsizliği gösterirken diğer yandan ise turnuvadaki rekabet ve heyecanın yüksek olduğuna işaret ediyor. Satranç365’in kurucusu IM Melih Yurtseven 19. Başladığı turnuvayı 15. bitirerek kaçırmış olduğu fırsatlara rağmen başarılı bir turnuva geçirmiş oldu.

Turnuvanın A Kategorisindeki heyecan henüz ilk turdan seribaşlarının yenilmesiyle başladı. Türk satrancında oyunculuğu kadar yayıncılık faaliyetleriyle kendisine önemli bir yer edinmiş FM Tamer Tarık Selbes çok güzel bir hücum oyunuyla üçüncü seribaşı GM Vugar Rasulov’u yenmeyi başardı.

Yukarıdaki pozisyon piyon yapısı ve siyahın şah kanadından mat hücumu yapması açısından Şah Hint Savunması’ndaki pozisyonları andırsa da aslında Normal Hint Savunması’ndan geldi. Beyazların 30.Kaa8 hamlesinden sonra FM Selbes Şah Hint hücumlarında tipik olduğu kadar etkili ve güzel bir fedayla hücumundan hız kesmedi. 30..Axg2! Siyah vezirin h3 piyonunu alarak h hattına ulaşması beyazlar için ölümcül olacağından beyazların 31.Kxc8 almaya vakti yoktur. 31. Axg2 Vxh3 hamlelerinden sonra beyaz taşların savunmada etkili olamadığını görüyoruz. 32. Fe1 Vh1+ 33. Şf2’den sonra oluşan pozisyonda siyahlar beyaz şahın önünü daha da açmak için 33… g4 ile devam etti.

34. fxg4 hamlesine siyahların 34… Axe4 vuruşu ve daha sonra g3 tehdidi beyaz şahın etrafını saran beyaz taşların savunmadan çok kalabalık yaptığını çok iyi gösteriyor. Oyuna zaman sıkışmasının damgasını vurduğu son bölümde taraflar şanslarını kaçırmış olsa da FM Selbes pozisyonunu galibiyete çevirmeyi başardı.

Turnuvanın en büyük sürprizlerinden birini ise Demhat Zerey yaptı. 2010 doğumlu genç yetenek 4. turda beyaz taşlarla IM Eray Kılıç ile karşılaştığı mücadelede Londra Açılışını tercih etti. Daha sonra piyonlarını d5-e4 sürerek piyon yapısını değiştirip siyahın gelişmemiş vezir kanadına doğru yöneldi. 

13.a4 ile beyazlar sadece siyahın b5 sürüşünü engellemiş olmuyor aynı zamanda siyahların vezir kanadına doğru bir oyun başlatacağının sinyalini veriyor. Siyahların 13…a6 ile b5 sürmekte ısrar etmesi b6 karesini zayıflattığı için bu sefer de beyazlar 14.a5 ile zayıflamış olan b6 karesi üzerinden oynamaya karar verdi.

14…Ab5’ten sonra beyazlar bu planını 15.Aa5 ile sürdürdü. Siyahlar vezir kanadı üzerindeki baskıdan kurtulmak için a5 piyonu karşılığında c5 piyonunu vermeye karar verip 15…Vxa5 aldı. Ancak beyazlar filini e3’e, diğer atını ise c4 üzerinden b6 getirmesiyle birlikte vezir kanadındaki sorunları çözemeyen siyah şah kanadından karşı oyun üretmek adına f5 ile f-piyonu sürüşüne başvurdu. Bir anda çok daha taktik bir mücadeleye evrilen pozisyonlar çözülüp sakinleşince beyazlar taşlarının koordinasyonu ve şahının güvenliği pahasına kalite kazanmış oldu.

Ancak siyah at başta olmak üzere siyah taşların koordinasyon probleminden ötürü yeterli karşı oyun üretemeyen siyahlar, beyazların taşlarını oyuna girmesiyle beraber konumunu tutamayıp kaybetti.

8. tur bittiğinde 18. seribaşı IM Maksim Schekachikhin 6,5 puanla tek başına liderdi. Fakat birincilik yarışı için onu 6 puanlı beş kişi takip ediyordu. Turnuvayı kazanma iddiasına sahip toplam altı oyuncu ilk üç masada birbirleriyle eşleşince satrançseverler çok heyecanlı bir son tura tanıklık etmiş oldu.

Birinci masada aslen Belaruslu GM Kovalev beyaz taşlarla 6,5 puanlı turnuva lideri IM Maksim Schekachikhin ile karşılaştı. İspanyol açılışına karşı IM Schekachikhin 3…Age7’yi tercih etti. Beyazlar c3’lü sistemler yerine 3.Ac3 oynadı. GM Kovalev 3...Ag6’ya ise daha önce oynamış olduğu 4.h4 hamlesiyle cevap verdi. Bu pozisyonda 4.h4 yerine 4.d4 çok daha popüler ve ana varyant olsa da hem kendi tecrübesine hem de rakibi yenmek zorunda olmanın verdiği psikolojiyle çok daha direkt olan bu hamleyi tercih etmiş olsa gerek.

Beyazlar h4’teki piyonunu boşa koymuş gibi gözükse de 6…Fxh4’ten sonra 7.Axh4 Axh4 8.Axc7 Vxc7 9.Kxh4’ten sonra vermiş olduğu h4 piyonu karşılığında c7 piyonunu almış olur. Bu fikir aynı zamanda da açmış olduğu h hattından yaptığı baskıyla siyahların kısa rok imkanını elinden almaya çalışıyor. Beyazların elinde bulundurduğu çift fil ve tek adacık halinde gayet sağlam olan piyon yapısı ise elde ettiği avantajlar arasında sayılabilir. Buna mukabil, siyahların pozisyonunda beyazların faydalanabileceği herhangi bir zayıflık yoktur.

 Açılıştan oynanabilir ve bilinmeyen bir pozisyon elde etmek masaya galibiyet parolasıyla çıkmış herkesin erişebileceği en iyi şeylerden biridir. GM Kovalev de bunu gayet rahat bir şekilde elde etti. Fakat, elde edilen bu oynanabilir pozisyonla oyun adeta yeni başlamış oldu. GM Kovalev vezir kanadındaki a piyonunu ilerleterek bu kanattan alan kazanmayı hedeflerken sahip olduğu çift fil avantajını korumaya gayret etmeden verdi. Daha sonra vezirleri de değişen taraflar ikişer kale, birer hafif taş ve sekizer piyonun olduğu karmaşık bir oyunsonuna girdiler. Ancak sahip olduğu alan avantajı ve filin bir şekilde rakip attan daha iyi olduğu konumda kazancı zorlayan bir tek beyazdı. Beyaz, yavaş yavaş pozisyonu geliştirse de piyonlarıyla yapması gereken yarma harekâtını nereden yapacağı çok açık değildi. Tam bu sırada, pek de kışkırtılmamışken baskıya dayanamayıp beyazın yapmak istediği yarma harekâtına siyahlar kalkışınca pozisyon açılmaya başladı.

Alan avantajı sayesinde açılan pozisyondan yararlanmak için taşlarını manevra etme ihtimaline daha çok sahip olan beyazlar, pozisyonu kazanca getirdi. Kazanç pozisyonları kazanmanın zor olduğuna dair sayısız örnek hem bireysel tecrübelerimizden hem de satranç hakkında yazanları okuyarak görülebilir. Genelde sakin olup, taşları yavaşça sadeleştirerek kazanca gitmek en güvenli yol olarak düşünülür. Ancak bazen de avantajımızı taktik bir şekilde doğrudan kazanca döndürecek bir yol buluruz. Varyantları doğruca hesapladıktan sonra da bunu oynayarak galibiyete ulaşırız. GM Kovalev de bu kazanç pozisyonu şık ve taktik bir biçimde bitirmiştir.

Siyahlar şah kanadından geçer piyon yaratarak karşı oyun elde etmek istiyor. Beyazlar sakince 62.gxh5 alıp daha sonra 62…Kf5’e de 63.Ke5 ile cevap verebilirdi. Ancak beyazlar burada çok daha direkt bir kazanç gördü. 62.b5 hamlesi c6 tehdidi yarattığı için alınmak zorunda. 62…axb5 63.a6, beyazlar b7’deki piyonu saptırarak c6 sürmek için ısrar ediyor. 63…bxa6’ya nihayet 64.c6+ Şd8 65.c7+ Şd7. Buradaki ölümcül vuruşu görerek giren beyazlar için bu hamleyi kaçırmak ihtimaller dahilinde değildi.

66.Ke8! Başka bazı hamleler kazansa da en hızlısı Ke8’dir.

İkinci masada ise üçüncü seribaşı olan GM Vugar Rasulov beyaz taşlarla dördüncü seribaşı olan GM Alexandr Kharitonov ile karşılaştı. İki tarafın da galibiyet için oynaması, oyuncuların İngiliz açılışının teorisinden erken sayılabilecek bir noktada çıkarak orijinal bir oyun oynamaya sevk etti. Her ne kadar galibiyet için teoriden çıkmış olsalar da taraflardan herhangi birisi iddialı bir hücuma veya riskli bir plana başvurmayınca taşların manevra edildiği, uzun piyon zincirlerinin oluştuğu bir oyunsonu meydana geldi.

Taraflar birbirlerini uzaktan yoklamaya devam ederken ilk değişim ancak 29.hamlede birer piyon değişilmesiyle gerçekleşti. Piyon değişmesiyle açılan h hattını ele geçiren beyaz vezir ve kalesiyle siyah kampa girse de bunu somut bir avantaja nasıl çevireceği çok belli değildi. Siyahı kışkırtmak için beyazlar atıyla da siyah kampa girmeyi tehdit etti.

Ancak atını f6 karesine geldiği takdirde dahi beyazların ne kazandığı belirsizdir. Her ne kadar belirsiz de olsa beyazların üçüncü bir taşla kendi kampına girmesi siyahları rahatsız etmiş olacak 48…gxh5 hamlesiyle yapılan fedayı kabul etti. Beyazlar 49.Kf6 Ve7 50.g6 hamlesiyle devam edip Kf7 ve g7 tehdit etti. Siyahlar pozisyonu savunup kendi şansını yaratmak için veziri 50…Ag7 51.Kf7 Vxf7 hamlesiyle feda edince çok ilginç bir materyal denge oluştu pozisyonda.

 

Ancak beyazlar a4’teki atını oyuna girip vezirle koordine bir hale getirince siyahların pozisyonu hızla çöktü ve GM Vugar Rasulov da galip gelerek puanını 7’ye yükseltmiş oldu.

Üçüncü masa Satranç365 eğitmenlerinden IM Alparslan Işık ile turnuvayı başından beri lider olarak götüren IM Marius Fromm arasındaki mücadeleye tanıklık etti. Vezir Gambiti’nde Viyana varyantı olarak adlandırılan 1.d4 Af6 2.c4 e6 3.Af3 d5 4. Ac3 dxc4 hamlelerinden sonra oluşan pozisyon iki oyuncu tarafından da iyi biliniyordu.

 

Siyahlar vezir kanadındaki taşlarının aktivitesi için bir yandan piyon yapısını bozarken diğer taraftan da beyazın merkezdeki üstünlüğünü kabul etmiş oluyor. Ancak siyahlar dinamik taş oyunu ile bunları kompanse etmeye çalıştığından da biz satrançseverleri heyecanlı bir oyun bekliyor. Nitekim, ters taraflara atılan roklar bu beklentiyi pekiştirdi. Siyahlar kalelerini yarı açık g hattında çiftlemek ve çift filini merkeze sabitlemek için iki piyonunu feda edip dinamik bir avantaj elde etti.

 

Beyazların şahının önünde sur gibi duran piyonlar ve f3 ile g3’teki atları aşmanın hiçbir yolunu bulamayan siyahlar f piyonunu sürerek bir hücum başlatmayı denedi. Ancak bu sefer de zayıflayan e5 karesine oturan at ile f piyonunun sürüşünü engelleyen beyaz vezir siyahın hücumunu etkisizleştirdi. Siyahın taşları etkisiz kalınca şah kanadında hiçbir zayıflığı olmayan beyazlar yavaş yavaş taşlarını daha iyi yerlere gelmeye başladı. Siyahın zayıf şahından da yararlanan beyazlar oyunu sorunsuz bir şekilde kazanmayı bildi.

İlk üç masadaki galibiyetleriyle IM Alparslan Işık, GM Vladislav Kovalev ve GM Vugar Rasulov 9 turda topladıkları 7’şer puan alsalar da averajı daha iyi olan IM Alparslan Işık birinci oldu! Kazandığı 6 elo puanıyla 2480’e tekrar merdiven dayayan Satranç365 eğitmeni IM Alparslan Işık son aylardaki istikrarlı yükselişini sürdürüyor.

IM Alparslan Işık’tan sonra Demhat Zerey harika bir performansla en iyi ikinci Türk sporcu olmanın yanında IM normu aldı! Ondan sonra gelen FM Emirhan Tarlabaşı üç, 13. olan IM Kamer Kayra dört ve 19. sırada başlayıp 15. sırada bitiren Satranç365 kurucusu IM Melih Yurtseven ise turnuvadaki en iyi beşinci Türk olarak ödüllerini aldılar.